W piątek, 27 grudnia, świętujemy 101. rocznicę wybuchu Powstania Wielkopolskiego. Uroczystości rozpoczęła msza św. odprawiona w intencji Ojczyzny w kościele parafialnym p. w. św. Marcina w Kępnie. Następnie w asyście pocztów sztandarowych delegacje samorządu kępińskiego oraz instytucji i organizacji przeszły pod Pomnik Bohaterów Walk o Wolność i Demokrację na kępiński Rynek. Cześć i honor bohaterom walczącym w Powstaniu Wielkopolskim w okolicznościowym przemówieniu oddał Burmistrz Miasta i Gminy Kępno. Pod Pomnikiem złożono wiązanki kwiatów i zapalno znicze.
Przemówienie Burmistrza Miasta i Gminy Kępno z okazji 101. rocznicy wybuchu Powstania Wielkopolskiego:
Panie i Panowie!
Delegacje!
Młodzież!
Mieszkańcy Miasta i Gminy Kępno!
Szanowni Państwo,
Dzisiaj wspólnie chcemy upamiętnić 101. rocznicę wybuchu Powstania Wielkopolskiego. Powstania, które było pierwszym zrywem militarnym po całym okresie zaborów zakończonym sukcesem. Jak to się stało, że mimo wciąż dużej siły wojsk niemieckich, w rękach polskich znalazła się tak znaczna część Wielkopolski?
Przyjechał ambasador Muzyki,
Emisariusz polskości,
Paderewski;
Poznań w chorągwiach i światłach
Na powitanie śpieszy.
Pod Bazarem chrzęst kroków i śpiew
Wielotysięcznej rzeszy.
Czytamy w „Tryptyku powstańczym” Ewy Najwer relacje z pierwszych godzin Powstania.
To był początek wielkiego entuzjazmu.
Następnego dnia jednak, Niemcy zaczęli zrywać polskie flagi, wybijać przyozdobione białymi orłami okna oraz znieważać napotkanych Polaków. Prowokacyjne zachowanie niemieckich żołnierzy spowodowało, że ludność polska wyległa na ulice. Padły pierwsze strzały, rozpoczęła się spontaniczna walka. Szybko w rękach powstańców znalazły się najważniejsze gmachy takie jak: poczta główna i dworzec kolejowy. Siły niemieckie osłabione pierwszą wojną światową, nie zdążyły się zorganizować.
Szanowni Państwo,
Nie bez powodu mówi się o wielkopolskiej gospodarności.
Zdolności organizacyjne, a jednocześnie bardzo realna ocena możliwości pozwoliły Wielkopolanom prowadzić przez lata pracę organizacyjną i w ważnym momencie historii powołać sprawne jednostki powstańcze.
Polacy organizowali się w stowarzyszeniach nie tylko oświatowych, spółdzielczych, gospodarczych, ale także politycznych i paramilitarnych, takich jak Polska Organizacja Wojskowa, Sokół, czy Skauci.
Dzięki prowadzonym wieloletnim przygotowaniom praktycznie natychmiast powstańcy mieli liczną i dobrze zorganizowaną armię.
W ciągu kilku dni powstańcy przejmują kontrolę nad miastem. Powstanie błyskawicznie rozlewa się na całą Wielkopolskę.
A jak było w Kępnie?
Szanowni Państwo!
W książce „Dzieje Kępna. Od początku istnienia do 2015 r.” ś. p. Stanisław Kowalski podaje: (...) w mieście miały miejsce przygotowania do udziału w ewentualnym powstaniu. Działania tego typu podjęła przede wszystkim młodzież. W tym kierunku zmierzali też działacze różnych organizacji; w tym Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”, którzy witali na dworcu kolejowym w Kępnie żołnierzy polskich, wracających z frontu, w ten sposób chcieli zachęcić i zaangażować ich do wzięcia udziału w organizacji powstania.
Na wieść o wybuchu powstania w Kępnie przygotowywało się około 200 osób, osoby cywilne ćwiczyły strzelanie i musztrę w Domu Katolickim. 28 grudnia 1918 r., do Poznania wyjechała delegacja z Kępna po zalecenia, co do dalszych losów Ziemi Kępińskiej. Delegacja otrzymała odpowiedź, że nie należy przystępować do powstania z powodu braku kadry powstańczej, broni i amunicji jak również znaczącym oddaleniem od działań militarnych frontu. Jednocześnie sugerowano, aby tworzyć zakonspirowane grupy wojskowo-wywiadowcze lub wstępować do wojska polskiego na wolnych terenach.
Choć Kępno i powiat nie brały bezpośredniego udziału w Powstaniu Wielkopolskim, to wielu Polaków z naszego terenu zaangażowało się aktywnie w walkę z Niemcami w różnorodnej formie. Część z nich przedarła się przez Prosnę i wstąpiła do wojska polskiego. Wielu innych tworzyło zakonspirowane grupy powstańcze, ale również przeciwstawiało się represjom stosowanym przez oddziały stacjonującego w Kępnie Grenzschutzu.
W czerwcu 1919 r. Traktat Wersalski zatwierdził przynależność do Polski terenów opanowanych przez Powstańców. Dla większości Wielkopolan długo oczekiwana niepodległość stała się faktem. Mieszkańcy południowych jej krańców na upragnioną wolność musieli jeszcze poczekać.
Szanowni Państwo! Drodzy Kępnianie!
Wspominamy dzisiaj Wielkopolan, Kępnian, którzy dziś mogą być dla nas symbolem poczucia odpowiedzialności za sprawy wspólnoty. Tych, którzy mimo zakazów i represji podjęli wyzwanie. To właśnie wtedy pełnego znaczenia nabrały słowa: autonomia, niezależność, samodzielność, samorządność, swoboda. To tylko kilka określeń, które definiują jakże wielkie wartości. Ofiarowano nam, bowiem wolność do samostanowienia, do wyznawania religii, posługiwania się językiem narodowym, kultywowania zwyczajów i kultury polskiej.
Drodzy Mieszkańcy!
Dzisiaj te wartości są równie ważne jak wtedy. Są dla nas wyzwaniem każdego dnia do budowania rzeczywistości tolerancyjnej, gościnnej, nowoczesnej, otwartej na wszystkich obywateli. Chciałoby się powiedzieć wielkopolskiej właśnie. Dziś możemy tworzyć lokalną wspólnotę bez walk i agresji. Wspólnotę skupioną wokół rozwoju lokalnej gospodarki, wokół problemów młodych rodzin i osób starszych. Dającą poczucie bezpieczeństwa każdemu, niezależnie od poglądów politycznych, religijnych, przynależności partyjnej czy zasobności.
Pamiętajmy o tym, mając poszanowanie dla przeszłości naszej Wielkopolski, oddając cześć i honor niezwykłym i bohaterskim Jej mieszkańcom.
Cześć Wielkopolanom!
Dziękuję za uwagę.
Piotr Psikus
Burmistrz MiG Kępno.
Kępno, 27 grudnia 2019 r.
